تسلط بر اصطلاحات گمرکی و بازرگانی نه‌تنها درک بازرگانان از قوانین و مقررات را عمیق می‌کند، بلکه در بهبود ارتباطات، کاهش هزینه‌ها و افزایش کارایی هم مؤثر است. مطلب پیش ‌رو فهرستی کامل از مهم‌ترین و پرکاربردترین اصطلاحات این حوزه است.

 

اصطلاحات گمرکی به‌ ترتیب الفبا

در ادامه مهم‌ترین اصطلاحات گمرکی و معادل انگلیسی‌شان را می‌بینید:

 

ابعاد محموله (Dimension)

ابعاد محموله از حاصلضرب طول، عرض و ارتفاع خارجی محموله بسته‌بندی‌شده به ‌دست می‌آید. ابعاد دقیق محموله برای شرکت‌های حمل‌ونقل بسیار مهم است و عملاً روی تمام مراحل کارشان تأثیر می‌گذارد.

 

اتاق بازرگانی و صنایع و معادن (Chamber of Commerce and Industries and Mines)

اتاق بازرگانی و صنایع و معادن برای ایجاد هماهنگی و همکاری بین بازرگانان و صاحبان صنايع و معادن فعالیت می‌کند. همچنین، در زمینه تنظیم لوایح و مقررات مربوطه با دستگاه‎های دولتی و سازمان‌های وابسته یا تحت نظارت آن همکاری می‌کند. در جلسات این اتاق، 20 نماینده از طرف دولت و 40 نماینده از بخش خصوصی شركت می‌كنند.

 

ارزش گمرکی (Customs Value)

ارزش گمرکی، ارزش کالای واردشده در گمرک هر کشور است و برای تعیین مالیات و عوارض گمرکیِ کالا استفاده می‌شود. این ارزش به‌صورت یک کد چهاررقمی مشخص شده است و شامل قیمت اصلی در مبدأ، هزینه حمل‌ونقل، هزینه بیمه و سایر هزینه‌های مرتبط با صادرات/واردات می‌شود.

 

ارسال (Dispatch)

به‌معنی فرستادن کالا توسط وسایل حمل‌ونقل است.

 

استریپ (Strip)

در اصطلاحات گمرکی و بازرگانی به فرایند تخلیه کالا از کانتینر، تفکیک‌کردن آن در محدوده گمرکی و انتقال آن به کامیون، استریپ گفته می‌شود.

 

استافینگ (Stuffing)

برخلاف استریپ، استافینگ به فرایند ترتیب‌دهی و بارگیری کالا در وسایل حمل‌ونقل مانند کامیون یا کانتینر گفته می‌شود.

 

اسناد مثبته گمرکی (Positive Customs Documents)

اسنادی که به‌طور کلی مؤید ورود قانونی و قطعی کالا به کشور هستند.

 

اسناد نادرست (Incorrect Documentation)

در اسناد نادرست یا سیاه، ویژگی‌های کالا (بیشتر با هدف پرداخت حقوق و عوارض کمتر) به‌درستی اظهار نشده‌اند.

 

اظهار گمركی (Customs Declaration)

در تعاریف تخصصی اصطلاحات گمرکی، به هرگونه اظهار كه از سمت گمرک تجویز یا پذیرفته شده باشد و اطلاعات موردنیاز را ارائه دهد، اظهار گمركی می‌گویند. در تعاریف رایج‌تر، به‌معنی اعلام رسمی مشخصات محموله وارداتی یا صادراتی توسط صاحب کالا یا نماینده قانونی او به گمرک کشور است.

تنظیم و تحویل اظهارنامه گمرکی در گذشته به‌صورت دستی، اما اکنون به‌صورت الکترونیکی و برخط از طریق سامانه EPL (سامانه جامع امور گمرکی) انجام می‌شود.

اظهارنامه مبدأ (Statement of Origin)

در اصطلاحات گمرکی اظهارنامه مبدأ یک سند بین‌المللی است که توسط اتاق بازرگانی بین‌الملل تنظیم شده، و اطلاعات کامل مبدأ کالای ساخته‌شده در آن آمده است.

 

اظهارنامه ورود یا خروج (Entry or Exit Statement)

به هرگونه اظهارنامه‌ای گفته می‌شود که توسط مسئول وسیله حمل‌ونقل هنگام ورود یا خروج وسیله از مرز به مقامات گمرکی ارائه می‌شود. این اظهارنامه شامل اطلاعاتی درباره وسیله حمل، مسیر حمل، محموله و… است.

 

اعلامیه ارز (Currency Declaration)

این اعلامیه یک سند بانکی است که مبلغ ارز انتقال‌یافته برای خرید کالا، ارز ریالی و تاریخ گشایش اعتبار آن را نشان می‌دهد.

 

انجمن سراسری شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران (ITCAI)

این انجمن (با نام سندیکا) در سال 1352 شکل گرفت و پس از پشت‌سرگذاشتن تغییرات بسیار، اکنون در زمینه‌های زیر فعالیت می‌کند:

• صدور و کنترل مجوز تردد و ترانزيت؛
• تحویل FBL (بارنامه فیاتا یا بارنامه حمل مرکب) و بیمه‎نامه مسئولیت بارنامه؛
• تحویل CMR (سیمر) و بیمه مسئولیت بارنامه؛
• تحویل AWB (بارنامه هوایی) و کنترل بارنامه؛
• تأمین بیمه مازاد درمان (تکمیلی)؛
• ارائه برنامه آموزشی حمل‌ونقل شورای حل اختلاف صنفی؛
• اخذ روادید برای اعضا و رانندگان.

 

بارانداز (Launcher)

یک محل سرپوشیده که یک یا چند طرف آن دیوار ندارد و کالاها در گمرک در آن نگهداری می‌شوند.

 

بارگیری (Loading)

منظور قراردادن محموله (کالاها) روی وسیله حمل‌ونقل برای ارسال آن است.

 

بارنامه (Bill of Lading)

بارنامه سند حمل و مالکیت كالاست که می‌تواند به‌عنوان قرارداد حمل و رسید کالا هم تلقی شود و قابل معامله (Negotiable) و پشت‌نویسی باشد.

ازجمله اطلاعات درج‌شده در بارنامه عبارت‌اند از: فرستنده، گیرنده، محل بارگیری، مقصد، نوع کالا، تعداد بسته‌ها، تاریخ صدور بارنامه، مشخصات وسیله حمل‌ونقل، شرایط پرداخت و… .

 

بارنامه تمیز (Clean Bill of Lading)

درج این عبارت در بارنامه به‌معنی بارگیری صحیح و سالم محموله است. خطوط کانتینری کشتیرانی معمولاً این بارنامه را (به‌ دلیل مسئولیت بالا) صادر نمی‌کنند، اما برای سایر شیوه‌های حمل راحت‌تر می‌توان آن را درخواست کرد.

 

بارنامه هوایی (Airway Bill)

بارنامه هوایی یک رسید است و به‌تنهایی سندی قابل معامله یا سند مالکیت کالا محسوب نمی‌شود. پس از دریافت این بارنامه و رسیدن محموله به مقصد، صاحب کالا می‌تواند به شرکت هواپیمایی مربوطه مراجعه و حواله تحویل (Order Delivery) را دریافت کند.

بارنامه هوایی در دوازده نسخه صادر می‌شود: سه نسخه برای شرکت حمل‌کننده یا صادرکننده (Carrier)، سه نسخه برای گیرنده (Consignee) و سه نسخه برای فرستنده (Shipper).

 

بارنویسی (Writing)

لیستی است که هنگام تخلیه کالا نوشته شده، و بعداً با بارنامه و مانیفست تطبیق داده می‌شود.

 

بسته‌بندی (Packaging)

در اصطلاحات گمرکی و بازرگانی، این اصطلاح نحوه بسته‌بندی، چیدن و جداکردن کالاها هنگام بارگیری یا تخلیه را شامل می‌شود. موادی مانند پوشال، کاغذ، پشم‌شیشه و… که به‌صورت فله برای بسته‌بندی وارد می‌شوند، و همچنین محفظه‌ها و بارچین‌ها استثنا هستند.

 

بندر تخلیه در مقصد (Port of Discharge)

اینجا آخرین بندر سر راهی است که عملیات حمل در آن پایان می‌یابد.

 

بیجک (Exit Permission)

بیجک گمرکی آخرین مرحله و شرط خروج کالا از گمرک است، که پس از ترخیص کالا و رؤیت پروانه سبز گمرکی (برگ سبز) برای صاحب کالا یا نماینده قانونی او صادر می‌شود. این سند در تمام فرایندها و رویه‌های گمرکی وجود دارد.

 

بیمه‌نامه (Insurance Policy)

بیمه‌نامه سندی است كه توسط شرکت بیمه و به درخواست بیمه‎گذار، در مقابل پرداخت حق بیمه برای پوشش خطرهای مدنظر صادر می‌شود.

بیمه باربری شامل جزئیاتی مانند مشخصات بیمه‌گذار، ذی‌نفع بیمه (صاحب کالا)، کالاهای موضوع بیمه، مبلغ بیمه، حق بیمه، وسیله حمل‌ونقل، نحوه بسته‌بندی و… می‌شود.

عکس اول

پروانه تردد (Traffic Permit)

این سند توسط سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای در پایانه‌های مرزی در بدو ورود صادر می‌شود، و به رانندگان وسایل نقلیه خارجی اجازه می‌دهد تا به‌طور قانونی در ایران تردد کنند. این سند جزئیاتی مانند نام مرز ورودی و خروجی، طول و مسیر تردد، زمان سفر و موارد دیگر را شامل می‌شود.

 

پروانه صادراتی (Export Permission)

در اصطلاحات گمرکی، پروانه صادراتی همان مجوزی است که گمرک برای ارسال کالا به کشورهای دیگر صادر می‌کند. صدور این مجوز بدان معناست که عملیات ارزیابی به پایان رسیده، صاحب کالا با گمرک تسویه‌حساب کرده و می‌تواند مقدمات خروج کالا از گمرک را فراهم کند.

 

پیش‌فاکتور یا پروفرما (Performa Invoice)

پیش‌فاکتور سند و درواقع سیاهه خریدی است که فروشنده آن را صادر می‌کند تا واردکننده بتواند اقدامات اولیه مربوط به واردات را انجام دهد. این سند اطلاعات کامل کالاها، تعداد، نوع، قیمت واحد، قیمت کل، شرایط پرداخت، زمان تحویل و… را مشخص می‌کند.

 

تجارت متقابل (Counter Trade)

این نوع معاملات بیشتر بین دولت‌ها منعقد می‌شود، و بانک‌های مرکزی دو دولت با افتتاح حساب‌های ویژه، عملیات مالی-تجاری را پیش می‌برند.

 

ترانشيپ یا ترانشیپمنت (Transshipment)

یک روش گمرکی است که به‌موجب آن، کالاها تحت نظارت گمرک از وسیله حمل ورودی به وسیله حمل خروجی منتقل می‌شوند. مانند زمانی که کانتینرها بدون تخلیه بار به یک کشتی دیگر انتقال داده می‌شوند.

 

ترخیص گمرکی (Customs Clearance)

یکی از پرکاربردترین اصطلاحات گمرکی و بازرگانی و به‌معنای انجام تشریفات گمرکی است، که اجازه می‌دهد کالا (با خروج از انبارهای گمرک) به کشور وارد یا از آن خارج شود، یا تحت سایر رویه‌های گمرکی قرار گیرد.

 

ترخیصیه (Delivery Order)

ترخیصیه، برگ حواله، دستور تحویل یا اجازه تحویل سندی است که برای حمل‌کننده یا انباردار صادر می‌شود و به او می‌گوید که کالا را به شخص قیدشده در سند تحویل دهد.

 

تعهد ترانزیت (Transit Commitment)

سندی است که توسط گمرک تنظیم می‌شود و اجازه می‌دهد که کالاها به‌طور ترانزیت، بدون پیش‌پرداخت حقوق و عوارض ورودی، حمل شوند.

 

تولیدکننده (Manufacturer)

تولیدکننده سازنده کالاست که می‌تواند یک شخص حقیقی یا حقوقی باشد. تولیدکننده می‌تواند صادرکننده باشد یا نباشد.

 

تی‌اچ‌سی (Terminal Handling Charges)

منظور از تی‌اچ‌سی (THC) هزینه‌های ترمینالی برای بارگیری در مبدأ و تخلیه در مقصد است. به‌طور معمول، هزینه‌های مبدأ با فروشنده و هزینه‌های مقصد با خریدار است؛ مگر اینکه به‌شکل دیگری توافق شده باشد.

 

تأمین‌کننده (Supplier)

تأمین‌کننده کالا یا خدمات یک شخص حقیقی/حقوقی است، که خریدار به‌صورت مکرر از او خرید می‌کند.

 

حمل‌شده روی عرشه (Shipped on Board)

این بارنامه فقط پس از بارگیری محموله در کشتی صادر می‌شود. ازآنجاکه صدور بارنامه به‌تنهایی به‌معنی حمل کالا نیست، خریداران می‌توانند با بررسی این مورد (و کنترل آن با شرکت حمل‌ونقل یا نماینده شرکت کشتیرانی) از بارگیری و ارسال کالای خود مطمئن شوند.

حمل‌ و نقل بین‌المللی کالا (International Transport of Goods)

حمل‌ونقل بین‌المللی کالا به ‌معنای حمل کالا از یک ‌نقطه در کشور به خارج از کشور، با رعایت قوانین و مقررات مبدأ و مقصد است.

 

حمل یکسره (Through Transport)

حمل یکسره (غیرقطعی) به‌ معنای حمل یکپارچه کالای گمرک‌نشده از گمرک مرز ورودی به گمرک مقصد بارنامه بدون هرگونه وقفه، توقف یا تخلیه گمرکی است.

 

خریدار (Buyer)

در اصطلاحات گمرکی و بازرگانی، خریدار یک شخص حقیقی یا حقوقی است که در ازای پرداخت مبلغ توافق‌شده، کالا یا خدمات مشخصی را دریافت می‌کند.

 

دامپینگ (Dumping)

دامپینگ یا قیمت‌شکنی عبارت است از عرضه کالا با قیمتی کمتر از هزینه نهایی تولید یا با استفاده از یارانه‌های غیرعادی در بازار خارجی.

 

 

 

درابک (Drawback)

به‌معنی بازپرداخت عوارض، مالیات و سایر هزینه‌های گمرکی برای کالاهای وارداتی است، که بعداً به‌عنوان اجناس نهایی صادر می‌شوند.

 

درب خروج گمرک (Customs Exit Door)

کنترل نهایی اسناد، پروانه گمرکی، بازرسی و ارزش‌گذاری مجدد کالا (در صورت نیاز) و صدور مجوز بارگیری در درب خروج گمرک و توسط بازرس (به‌عنوان نماینده رئیس گمرک) انجام می‌شود.

 

دستورات حمل (Shipping Instruction)

وقتی صادرکننده کالا را در وسیله حمل‌ونقل بارگیری کرد، باید دستورالعمل‌های حمل آن را در یک نامه رسمی با مهر و امضای معتبر به شرکت حمل‌ونقل ارائه دهد.

 

راهنامه زمینی سیمر یا سی‌ام‌آر (CMR)

راهنامه CMR سندی غیرقابل انتقال مختص حمل جاده‌ای است. با صدور این سند حامل متعهد می‌شود که در ازای دریافت کرایه، محموله را از مبدأ تا مقصد حمل کند و به گیرنده تحویل دهد.

اين سند تحت مقررات کنوانسيون CMR (کنوانسیون مربوط به قرارداد حمل‌ونقل بین‌المللی جاده‌ای کالا) صادر می‌شود و حدود مسئولیت متصدیان حمل‌ونقل را مشخص می‌کند.

 

رسید بانکی (Bank Receipt)

رسید بانکی یکی از مدارک مهم حمل‌ونقل، و سندی است كه بانک در ازای واریز به حساب مربوطه صادر می‌كند.

 

سود بازرگانی (Commercial Profits)

سود بازرگانی درآمدی است که یک شرکت از فروش محصولات و خدمات خود به ‌دست می‌آورد و یکی دیگر از هزینه‌هایی است که باید در تشریفات گمرکی پرداخت شود. سود بازرگانی برای هر محموله تجاری متفاوت است و به‌عنوان یک مالیات غیرمستقیم برای دولت درآمدزایی می‌کند.

 

سیستم آسیکودا (ASYCUDA)

آسیکودا سیستم پردازش، نظارت و کنترل گمرکی است که به بهینه‌سازی عملیات ترخیص کمک می‌کند. این سیستم در ایران با نام «طرح‌نگار» (نظام گمرکی اطلاعات رایانه‌ای) شناخته می‌شود.

 

شرح کالا (Description of Goods)

در اصطلاحات گمرکی هرجا شرح و توصیف کالا خواسته شود، فرستنده باید نام کالا را توضیح دهد و ترجیحاً HS Code آن را نیز درج کند.

 

شرکت بازرسی (Inspection Company)

در مبادلات بین‌المللی، ازآنجاکه خریداران در محل حضور ندارند و 100% مطمئن نیستند که فروشنده به تعهدات خود عمل کند، از یک شرکت بازرسی کمک می‌گیرند. این شرکت‌ها، به درخواست خریدار، در مبدأ بارگیری حاضر می‌شوند و کالا را نظر کیفیت، وزن، تعداد و موارد دیگر بازرسی می‌کنند.

 

شماره پلمپ (Seal No.)

با پایان تشریفات گمرکی و اخذ مجوز بارگیری کالا، یک پلمپ روی تمام کانتینرها الصاق شده و شماره هرکدام در بارنامه قید می‌شود. به‌ این ترتیب، خریدار می‌تواند مطمئن باشد که کالاها بدون دخل و تصرف به مقصد رسیده‌اند.

 

شماره کانتینر (Container No.)

شماره کانتینر شامل 4 حرف (نشان‌دهنده مالک کانتینر)، 6 رقم (شماره کانتینر) و 1 چک‌دیجیت است، که به‌ازای هرکدام از کانتینرهای حمل محموله در بارنامه قید می‌شود. خطوط کشتیرانی از این شماره‌ها برای کنترل و بررسی اصالت و درستی کانتینرهای خود استفاده می‌کنند.

 

صادرات قطعی (Outright Export)

صادرات قطعی یکی از رویه‌های گمرکی است که براساس آن کالا برای فروش یا مصرف از کشور خارج می‌شود. در صادرات قطعی اشخاص حقیقی/حقوقی از پرداخت حقوق گمرکی، سود بازرگانی، عوارض و مالیات معاف هستند؛ اما باید هزینه‌های تخلیه، انبارداری، آزمایش و بارگیری را بپردازند.

 

صادرکننده (Exporter)

در اصطلاحات گمرکی به هر شخص حقیقی/حقوقی که کارت بازرگانی یا مجوز وزارت بازرگانی (حسب مورد) دارد و کالا صادر می‌کند، صادرکننده گفته می‌شود.

 

صدور (Issue)

صدور به‌ معنی تکمیل اوراق به ترتیب آثار درج‌شده در آن است.

 

فاکتور (Invoice)

فاکتور، اینوویس، صورتحساب یا سیاهه خرید یک سند تجاری مهم است که هنگام فروش کالا برای خریدار صادر می‌شود، به امضای هر دو طرف می‌رسد و هزینه براساس آن به فروشنده پرداخت می‌شود.

ازجمله اطلاعات مندرج در فاکتور می‌توان به مشخصات فروشنده و خریدار، تاریخ صدور، شماره سفارش/قرارداد، مشخصات کامل کالا، شرایط تحویل، شرایط پرداخت و… اشاره کرد.

 

فرم اظهارنامه (Declaration Form)

به فرم پیش‌نويس اظهارنامه كه گمرک در اختيار بازرگان قرار می‌دهد، گفته می‌شود. بازرگان یا نماینده قانونی او باید مشخصات کالایی را که قرار است از گمرک ترخیص شود در این فرم درج و اظهار کند.

 

فروشنده (Seller)

فروشنده هر شخص حقیقی/حقوقی است که در ازای ارائه کالا یا خدمات معین (طبق توافقات انجام‌شده) هزینه مشخصی را دریافت می‌کند.

 

فله (Bulk)

کالاهایی که بدون بسته‌بندی حمل می‌شوند؛ مانند شکر، گندم، حبوبات، خوراک دام و طیور و… .

 

فورواردر (Forwarder)

در اصطلاحات گمرکی و بازرگانی، فورواردر یا مسئول حمل‌ونقل یک شرکت (شخص حقوقی) است که قرارداد حمل سراسری را با مشتری منعقد می‌کند. این شرکت‌ها طرف قرارداد مستقیم با مشتری هستند.

 

فهرست عدل‌بندی (Packing List)

فهرست عدل‌بندی یک سند مهم در عملیات حمل و فرایندهای گمرکی است که مشخصات ظاهری و محتویات هربسته از یک بارنامه را مشخص می‌کند. پکینگ‌لیست درواقع اطلاعات مشروح یک محموله را ارائه می‌دهد.

 

 

 

فیاتا (FIATA)

فیاتا بزرگ‌ترین سازمان غیردولتی در زمینه حمل‌ونقل است و تقریباّ در تمام کشورهای دنیا حضور دارد. فیاتا اسناد و فرم‌هایی با کدهای رنگی متمایز دارد که استانداردی واحد در دنیا ایجاد کرده‌اند و مراودات بین‌المللی را تسهیل می‌کنند. برخی از این اسناد عبارت‌اند از:

• گواهی رسید بارفرابران (FCR)؛
• گواهی حمل بارفرابران (FCT)؛
• گواهی تحویل انبار فیاتا (FWR)؛
• بارنامه فیاتا که قابل معامله و چندوجهی است (FBL)؛
• راهنامه فیاتا که غیرقابل معامله و چندوجهی است (FWB)؛
• اظهارنامه فرستنده مبنی بر حمل کالای خطرناک (SDT)؛
• گواهی وزن در حالت Intermodal که شامل حمل کانتینری است و توسط فرستنده تنظیم می‌شود؛
• و دستور حمل فیاتا (FFI).

 

قبض انبار (Warehouse Bill)

قبض انبار سندی است که نشان می‌دهد چه کالایی، در چه تعدادی و در کدام انبار گمرک نگهداری می‌شود. این قبض در مقام رسید کالاست که توسط انباردار، و در ازای دریافت کالا صادر می‌شود.

 

قبض باسکول (Scale Bill)

این قبض توسط مسئول باسکول‌های مستقر در گمرک صادر می‌شود و وزن کالا را تأیید می‌کند.

 

کابوتاژ (Cabotage)

کابوتاژ، کاپوتاژ یا کران‌بری به‌ معنی حمل کالا از گمرک یک کشور به گمرک دیگر آن از راه دریا یا رودخانه‌های مرزی است. کابوتاژ تشریفات گمرکی و دو اظهارنامه دارد که یکی هنگام خروج کالا از گمرک مرز/بندر و دیگری هنگام ورود کالا به گمرک مرز/بندر تنظیم می‌شود.

 

کارنه آ.ت.آ یا آتا (ATA Carnet)

برگ، سند، دفترچه کارنه آتا یک مدرک ورود موقت بین‌المللی و نوعی سند گمرکی است که به‌ موجب آن برخی کالاها که ماهیت موقتی دارند (مانند کالاهای نمایشگاهی) می‌توانند بدون پرداخت عوارض گمرکی به کشور وارد شوند. کارنه آتا تنها در کشورهایی سندیت دارد که معاهده مربوطه را امضا کرده باشند.

 

کارنه تیر (TIR Carnet)

كارنه تیر دفترچه‌ای است گمركی كه برای ترانزیت بین‌المللی كالا در چارچوب كنوانسیون تیر (TIR) در كشور مبدأ صادر می‌شود. محموله‌هایی که با این سند حمل می‌شوند، از تمام کشورهای بین راهِ مبدأ تا مقصد، بدون انجام تشریفات ترانزیت و کنترل در مرزهای ورودی و خروجی عبور می‌کنند.

 

کارنه دو پاساژ (Carne Two Passage)

کارنه دو پاساژ یک دفترچه عبور گمرکی است که با حذف تشریفات گمرکی، ورود و تردد (موقت) وسایل نقلیه جاده‌ای در برخی کشورها را ساده می‌کند. بار این وسایل نقلیه می‌تواند محموله تجاری یا چندین مسافر باشد.

 

کالای توشه‌ای و ملزومات (Luggage Goods and Supplies)

این‌ کالاها متعلق به مسافران و کارکنان وسایل حمل‌ونقل (قطار، کشتی، هواپیما) هستند که ممکن است فروخته شده یا نشده باشند.

 

کالای خشک یا معمولی (Dry Cargo)

کالاهایی که به نگهداری در دما یا شرایط ویژه نیاز ندارند و گاز یا مایع هم نیستند.

کالای خطرناک (Dangerous Goods)

کالاهایی که باید طبق دستورالعمل‌های ویژه بسته‌بندی، بارگیری و حمل شوند، وگرنه می‌توانند برای افراد یا محیط‌زیست فوق‌العاده خطرناک باشند. مایعات و جامدات اشتعال‌پذیر یا منفجره، گازها، اکسیدکننده‌ها، مواد سمی و عفونی، باتری‌ها و… ازجمله کالاهای خطرناک هستند.

 

کالای ضبطی یا ضبط‌‌شده (Customs Seized Goods)

در اصطلاحات گمرکی کالاهای ضبطی به کالاهایی گفته می‌شود که به‌صورت غیرمجاز وارد کشور شده‌اند و گمرک آن‌ها را ضبط کرده است. کالاهایی که به‌صورت قانونی وارد کشور شده، اما امور ترخیص آن‌ها (با وجود مهلت‌های متعدد) انجام نشده باشد هم ضبط می‌شود و مالکیت آن‌ها به دولت انتقال می‌یابد.

 

کالای متروکه (Abandoned)

کالاهایی هستند که توسط صاحبانشان رها شده و قبض انبارشان منقضی شده است. اگر مالک دلیل موجهی برای ترخیص‌نکردن داشته باشد، می‌تواند با تنظیم و ارائه درخواست به گمرک، مهلت‌ آن را تمدید کند، وگرنه به‌عنوان مالکیت عمومی در نظر گرفته می‌شوند.

 

کالای مرجوعی (Returned Goods)

کالاهایی هستند که به گمرک رسیده‌اند، اما به ‌دلیل مغایرت با قوانین گمرک یا انصراف صاحب کالا (با دلایل موجه) اجازه ترخیص و ورود به کشور را نگرفته‌اند و باید به کشور صادر‌کننده مرجوع شوند.

 

کد کالا (HS Code)

کد اچ‌اس (Harmonized System Code) یک سیستم کدگذاری بین‌المللی برای کالاهاست. این کد هشت‌رقمی یکتا هر کالا را به‌طور کلی معرفی کرده و به کنترل، شناسایی، استانداردسازی و طبقه‌بندی آن‌ها کمک می‌کند. حقوق ورودی گمرکی هر کالا نیز با توجه به همین کد محاسبه و اعمال می‌شود.

 

کرایه پیش‌پرداخت‌شده در… (Freight Prepaid at)

این عبارت معمولاً همراه با نام بندر مبدأ روی بارنامه درج می‌شود، و نشان می‌دهد که فروشنده یا صادرکننده کرایه حمل را تا مقصد پرداخت کرده است.

 

کرایه حمل (Freight Charges)

مبلغی است که شما به شرکت حمل‌ونقل به‌عنوان کرایه می‌پردازید. ازآنجاکه چندین فاکتور در محاسبه هزینه نهایی مؤثر هستند، هزینه را به‌صورت All In استعلام کنید تا مطمئن شوید قرار نیست هزینه دیگری را هم پرداخت کنید.

 

کرایه قابل پرداخت در… (Freight Payable at)

این عبارت (در بارنامه) محل کرایه حمل را مشخص می‌کند که می‌تواند مبدأ، مقصد یا هر محل دیگری باشد که با شرکت حمل‌ونقل از پیش هماهنگ شده است.

 

کریر یا حمل‌کننده (Carrier)

کریر یک شرکت (شخص حقوقی) است که با فورواردر یا صاحب کالا قرارداد می‌بندد و متعهد می‌شود که عملیات حمل را با وسایل و تجهیزاتی که در اختیار دارد، انجام دهد.

 

کوتاژ (Cottage)

به مرحله ثبت اظهارنامه صادرات یا واردات در گمرک، کوتاژ می‌گویند.

 

گمرک (Customs)

گمرک یک سازمان دولتی است که مسئول اجرای قوانین گمرک، وصول حقوق و عوارض و اجرای سایر قوانین مربوط به ورود، خروج، جابه‌جایی و انبارداری کالاهاست.

 

گواهی آنالیز (Certificate of Analysis)

گواهی تحلیل یا برگه آنالیز (COA) یک سند رسمی است که در آزمایشگاه سازمان‌های ذی‌صلاح آماده و صادر می‌شود. جزئیات این گواهی به خریدار اطمینان می‌دهد که کالا همان چیزی است که تبلیغ و توافق شده.

 

گواهی تولید (Certificate of Manufacture)

گواهی تولید سندی است که سازمان منطقه آزاد و ویژه برای هر بخش از کالاهای تولیدشده در واحدهای تولیدی مستقر در منطقه صادر می‌کند. این گواهی شامل اطلاعات مختلفی درباره کالا ازجمله مواد اولیه داخلی و خارجی است. این سند زمانی ضروری است که کشور و شرکت تولیدکننده برای خریدار فوق‌العاده مهم باشد.

 

گواهی مبدأ (Certificate of Origin)

طبق تعریف اصطلاحات گمرکی، گواهی مبدأ سندی است که کشور تولیدکننده کالا را مشخص می‌کند. این سند توسط اتاق بازرگانی کشور صادرکننده و طبق فرم توصیه‌شده توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) صادر می‌شود.

 

مانیفست (Manifest)

مانیفست فهرستی کامل و دقیق از محموله‌های یک کشتی، قطار یا چندین کامیون است که بیشتر از یک بارنامه دارند. این فهرست وقتی مشخص می‌شود که محموله تجاری به گمرک مقصد می‌رسد.

 

مانیفست محموله (Cargo Manifest)

طبق تعاریف اصطلاحات گمرکی، مانیفست محموله فهرستی است که کالاهای تشکیل‌دهنده یک محموله را مشخص می‌کند. این سند گاهی به‌جای اظهارنامه بار هم به‌ کار می‌رود.

 

محل بارگیری (Port/Place of Loading)

محل بارگیری کالا درواقع نقطه آغاز حمل‌ونقل بین‌المللی است که می‌تواند یک بندر یا محلی در خشکی باشد (مانند فرودگاه یا پایانه‌های زمینی).

 

محل نهایی تحویل کالا (Final Place of Delivery)

اینجا نقطه پایان عملیات حمل‌ونقل در خشکی است. اگر این عبارت در بارنامه درج شود، یعنی شرکت حمل‌ونقل باید محموله را بعد از رسیدن به Port of Discharge (مثلاً بندرعباس) به محل نهایی (مثلاً تهران) منتقل کند.

 

محموله یا کالا (Cargo or Shipment)

در اصطلاحات گمرکی این کلمات به تمام محموله‌های تجاری که به‌صورت بین‌المللی حمل می‌شوند، اطلاق می‌شود.

 

مرز گمرکی (Customs Frontier)

مرز گمرکی مرز یک قلمروی گمرکی را مشخص می‌کند. قلمروی گمرکی نیز بخشی از قلمرو جغرافیایی یک کشور است که قوانین و مقررات گمرکی در آن اعمال می‌شوند. طبق این تعریف، تمام خاک هر کشور قلمرو گمرکی آن محسوب می‌شود.

 

مناطق آزاد تجاری (Free Trade Zone)

این مناطق ویژه معمولاً در سواحل هستند و برای تشویق و تسهیل صادرات امتیازها، معافیت‌ها و تخفیف‌های خاصی را در اختیار بازرگانان قرار می‌دهند.

 

مؤسسه بیمه (Insurance Institution)

مؤسسه بیمه شرکتی است که نامش در بیمه‌نامه قید می‌شود و مسئولیت جبران خسارات احتمالی را بر عهده دارد.

 

نام کشتی و شماره سفر (Ocean Vessel/Voyage No.)

درج نام کشتی و شماره سفر در نسخه‌های اصلی بارنامه یا سند حمل کالا توسط کشتی مدنظر است. وگرنه صدور بارنامه به‌تنهایی (بدون درج این ‌دو) لزوماً به‌ معنای حمل کالا نیست.

 

نظارت گمرکی (Customs Supervision)

به کلیه اقداماتی می‌گویند که گمرک برای اطمینان از اجرای قوانین و مقررات مربوطه انجام می‌دهد.

 

واردکننده (Importer)

بنابر تعاریف اصطلاحات گمرکی، واردکننده یک شخص حقیقی/حقوقی است که کالا را وارد (قلمرو گمرکی) کشور کرده یا موجبات ورود آن را فراهم می‌کند.

 

وزن خالص کالا (Net Weight)

به‌ معنای وزن کالا بدون هرگونه بسته‌بندی است.

 

وزن قانونی (Legal Weight)

وزن قانونی عبارت است از وزن ناخالص (وزن کالا با ظرف) منهای وزن تقریبی (وزن ظرف‌ها که در قانون گمرک مشخص شده‌اند). در مواردی که حقوق ورودی برحسب وزن کالا محاسبه می‌شود، وزن قانونی ملاک قرار می‌گیرد.

 

وزن ناخالص (Gross Weight)

به ‌معنای وزن کالا همراه با بسته‌بندی آن است.

 

هزینه‌های گمرکی (Customs Cost)

هر مبلغی که برای انجام عملیات یا خدمات گمرکی به گمرک پرداخت می‌شود، جزو هزینه‌های گمرکی است. از جمله آن‌ها می‌توان به هزینه انبارداری، بارگیری، حمل‌ونقل، تخلیه، کارشناسی، تعرفه‌بندی و… اشاره کرد.

 

به خدمات گمرکی و بازرگانی احتیاج دارید؟

آشنایی با اصطلاحات گمرکی شرط لازم است، اما شرط کافی نیست. بازرگانان باتجربه می‌دانند که تسلط، مدیریت و رسیدگی هم‌زمان به تمام جنبه‌های تجارت خارجی عملاً ممکن نیست و باید کارشناسان متخصص را کنار خود داشته باشند.